ข้อคิดจากการสังเกตใบไม้

เดี๋ยวนี้สนใจต้นไม้มากขึ้น ทำให้สังเกตเห็นว่า ใบไม้ในโลกนี้มีรูปร่างแตกต่างกันมากมาย ทำให้สงสัยว่า เหตุใดธรรมชาติต้องสร้างใบไม้ขึ้นมาหลายแบบ ทำไมไม่สร้างแค่รูปร่างเดียว คือรูปร่างที่สังเคราะห์แสงได้มากที่สุด 

เหตุผลอย่างหนึ่งที่อาจเป็นได้คือ ต้นไม้แต่ละชนิดมีถิ่นกำเนิดต่างกัน แต่ละถิ่นกำเนิดก็อาจมีสภาวะแวดล้อมต่างกัน รูปร่างของใบไม้ที่เหมาะกับแต่ละถิ่นก็อาจไม่เหมือนกันก็ได้ เช่น ใบใหญ่ๆ อาจจะสังเคราะห์แสงได้เยอะที่สุดเพราะว่ามีพื้นที่รับแสงมาก แต่ถ้าต้นไม้อยู่ในที่ซึ่งลมแรงๆ ก็อาจจะไม่เหมาะ เพราะว่าใบใหญ่จะต้องต้านแรงลมมาก ก็เลยต้องมีใบไม้แบบเส้นฝอยเกิดขึ้น เป็นต้น

เหตุผลอีกอย่างหนึ่งอาจเป็นเรื่องของการประกันความเสี่ยง เช่น ถ้าต้นไม้มีใบแค่รูปเดียวทั้งโลก วันดีคืนดี โลกเปลี่ยนไป ทำให้ใบแบบนี้สังเคราะห์แสงได้ยาก ต้นไม้ทั้งโลกก็อาจจะสูญพันธ์หมด แต่ถ้ายังมีต้นไม้ที่มีใบรูปแบบอื่นๆ ก็อาจมีบางชนิดที่รอดตายในโลกใหม่ได้ ความหลากหลายทางชีวภาพเลยเป็นเหตุผลอย่างหนึ่งของความอยู่รอดของชีวิต

ทฤษฏีวิวัฒนาการของชาร์ล ดาร์วิน มักถูกเข้าใจผิดว่า กฎนี้สอนว่า ผู้แข็งแรงที่สุดเท่านั้นจะเป็นผู้รอด แต่ที่จริงแล้ว ทฤษฏีนี้บอกว่า ผู้ที่ปรับตัวให้เข้ากับสิ่งแวดล้อมได้มากที่สุดคือผู้ที่จะรอด ซึ่งผู้ที่ปรับตัวเก่งที่สุด อาจไม่จำเป็นต้องเป็นผู้ที่แข็งแรงที่สุดเสมอไป เช่น ต้นไม้ใหญ่อาจไม่รอดจากพายุ เพราะว่าต้านลม แต่หญ้าแพรกต้นเล็กๆ กลับรอดได้ เพราะว่าลู่ตัวเองไปตามลม เป็นต้น คนที่ชอบทำตัวเป็นนกสองหัว เอาตัวรอดเก่งในสังคม ในทางจริยธรรมของมนุษย์อาจไม่ดี แต่ในทางธรรมชาติอาจสอดคล้องกับกฎของธรรมชาติก็ได้

ริชาร์ด ดาวกินส์ เสนอทฤษฎีว่า ทุกชีวิตไม่ได้มีจุดมุ่งหมายหลักคือความอยู่รอด แต่คือการส่งผ่าน DNA ต่อกันไปเรื่อยๆ ให้ได้  ซึ่งไม่จำเป็นต้องหมายถึงการเอาตัวเองรอดของตัวเองเสมอไป ด้วยเหตุนี้เราจึงพบว่า สัตว์ก็มีสัญชาตญาณของการช่วยเหลือพวกเดียวกันอยู่ด้วย เพราะถ้าตัวเองไม่รอดแต่ญาติรอด ก็ยังส่งผ่าน DNA ต่อไปยังรุ่นต่อไปได้สำเร็จ ซึ่งแสดงว่า Altruism อาจเป็นสัญชาตญาณที่มีอยู่แล้วในตัวเรา ไม่ใช่ขึ้นเกิดจากการที่เรามีศาสนา ตรงกันข้าม ศาสนาต่างหากอาจเป็นผลผลิตของสัญชาตญาณนี้ในตัวเราก็ได้ 

อีกทฤษฏีหนึ่งที่น่าสนใจเกี่ยวกับสิ่งมีชีวิตคือ Peter Medawar เจ้าของรางวัลโนเบล ตอบคำถามว่า ถ้าจุดมุ่งหมายของทุกสิ่งมีชีวิตคือความอยู่รอด ทำไมธรรมชาติจึงสร้างให้สิ่งมีชีวิตมุ่งที่จะสืบพันธ์เป็นหลัก แทนที่จะพุ่งทรัพยากรทั้งหมดเพื่อทำให้ตัวเองมีชีวิตที่ยืนยาวที่สุด หรือพูดอีกอย่างคือ ทำไมธรรมชาติไม่สร้างสิ่งมีชีวิตให้เป็นอมตะไปเสียเลย คือ ไม่มีต้องมีอายุขัย ทำไมต้องตาย และส่งผ่าน DNA ต่อไปทางลูกหลานด้วย

เขาคิดถึงคำตอบของคำถามนี้ได้ตอนที่ทำขวดทดลองในห้องแลบแตก เพราะทำให้คิดได้ว่า ต่อให้เราซื้อหลอดทดลองคุณภาพดีแค่ไหน แบรนด์เนมขนาดไหน สุดท้ายแล้ว วันหนึ่งเราก็ต้องซื้อใหม่ เพราะว่าบังเอิญทำแตกอยู่ดี เพราะฉะนั้น ธรรมชาติจึงเลือกให้เราส่งผ่าน DNA ด้วยการสืบพันธ์ไปยังชีวิตใหม่ แทนที่จะทำให้เราอยู่ต่อไปได้เรื่อยๆ เพื่อลดความเสี่ยงตรงนี้ เพราะต่อให้เราไม่มีวันแก่ตาย เราก็ต้องเจออุบัติเหตุ หรือโรคร้ายแรงตายอยู่ดี ก็เลยเป็นความซวยของพวกเราที่จะต้องตายทุกคน เพราะธรรมชาติเลือกที่จะไม่สร้างให้เราเป็นอมตะ

2 thoughts on “ข้อคิดจากการสังเกตใบไม้”

  1. คนดูใบไม้แล้วคิดได้ขนาดนี้ นี่หลุดพ้นนะ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *